19. Biennale Architektury w Wenecji pokazuje, że architektura coraz rzadziej odpowiada na pytanie „jak budować więcej”, a coraz częściej – „jak budować mądrzej i bezpieczniej”. W obliczu kryzysów klimatycznych, społecznych i technologicznych przestrzeń staje się narzędziem ochrony, adaptacji i troski o człowieka.

INTELLIGENS. NATURAL. ARTIFICIAL. COLLECTIVE.

Hasło Biennale Architektury w Wenecji 2025 odsyła do różnych form inteligencji: naturalnej, technologicznej i zbiorowej. Kuratorzy pytają, czy architektura może realnie pomóc w tworzeniu bezpiecznych warunków życia – nie poprzez dominację nad środowiskiem, lecz poprzez współistnienie i uważność.

Zamiast spektakularnych nowych realizacji, wiele wystaw koncentruje się na odnawianiu, adaptacji i recyklingu. Architektura staje się dziś sztuką dbania o to, co już istnieje – materialnie i kulturowo – szukając rozwiązań ekologicznych, mniej energochłonnych i bardziej dostępnych.

Nauka od natury zamiast walki z nią

Jednym z kluczowych wątków Biennale jest zwrot ku naturze i biologicznej inteligencji ekosystemów. Przyroda nie jest tu estetycznym tłem, lecz punktem odniesienia dla nowych technologii i modeli projektowania. Zamiast kontroli pojawia się adaptacja, zamiast dominacji – współzależność.

Architektura i sztuka – wspólna opowieść o schronieniu

W wielu pawilonach narodowych architekci pracują ramię w ramię z artystami. To połączenie wiedzy technicznej z emocjonalną wrażliwością sprawia, że architektura przestaje być wyłącznie funkcjonalna. Staje się opowieścią o ludzkich potrzebach, lękach i pragnieniu bezpieczeństwa.

Pawilon Polski – „Lary i penaty” – bezpieczeństwo jako rytuał

Wyjątkowo wyraźnie wybrzmiewa to w Pawilonie Polskim. Wystawa „Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” odwołuje się do idei domowych bóstw opiekuńczych. To symboliczne, ale bardzo aktualne przypomnienie, że bezpieczeństwo nie rodzi się wyłącznie z murów, przepisów i technologii.

Twórcy – Maciej Siuda, Krzysztof Maniak, Katarzyna Przezwańska i Aleksandra Kędziorek – pokazują, że równie ważne są gesty, rytuały i proste praktyki, które nadają przestrzeni sens i sprawczość. Pawilon zestawia dwa porządki: realne bezpieczeństwo i poczucie bezpieczeństwa, udowadniając, że jedno bez drugiego nie istnieje.

Bezpieczne miejsce jako luksus przyszłości

Biennale Architektury w Wenecji 2025 jest żywym laboratorium idei i zaproszeniem do wspólnego myślenia o przyszłości. O tym, jak architektura może chronić, adaptować i inspirować. W świecie niepewności bezpieczne miejsce przestaje być oczywistością – staje się największym luksusem.

W tym sensie przyszłość architektury to także przyszłość komunikacji – między człowiekiem a przestrzenią, technologią a naturą, jednostką a wspólnotą. Bez niej nawet najlepiej zaprojektowane miejsce nie stanie się naprawdę bezpieczne.